Jos Thie

Jos Thie (1954) regisseert Veel Gedoe om Niks bij De Utrechtse Spelen dat in augustus 2012 in première gaat.

Hoe regisseert u Shakespeare? 
“Ik vind dat zijn werk vraagt om een brutale, radicale aanpak. Op die manier komt hij het beste tot zijn recht. En de teksten kunnen het ook hebben. Shakespeare kan best tegen een stootje, en wil ook graag een trap onder zijn kont krijgen.”

Waarom juist een brutale aanpak?
“Dat vind ik heel moeilijk uit te leggen: wellicht heeft het meer met mij dan met Shakespeare te maken. Zijn stukken werden vroeger ook niet in keurige, nette, brave theaters gespeeld zoals dat nu vaak het geval is. Zijn voorstellingen moesten een groot, zeer divers publiek zien te vermaken onder vaak erg rumoerige, rommelige omstandigheden. Ik heb zelf King Lear geënsceneerd in een grote hal met 80 Friese paarden. We maken nu Veel Gedoe om Niks op een groot dansfeest met de New Cool Collective als het hart van de enscenering. Het publiek danst mee en speelt dus ook bijna mee, kan je zeggen. Ooit heb ik Macbeth gemaakt voor de gewone theaters, samen met Antoine Uitdehaag. Daar zijn we niet uit gekomen.”

Wat is volgens u de essentie van King Lear?
“Er komen meer dan 100 verwijzingen naar dieren in de tekst voor, wist je dat? En het stuk begint al met de verwijzing naar de zonsverduistering: die er net was geweest toen Shakespeare Lear schreef en dat was ook het geval toen wij Lear maakten. Daarom was die zonsverduistering voor ons het uitgangspunt van de vormgeving. Die spanning tussen natuur en de wil van het individu speelt een grote rol in het werk van Shakespeare. Lear werd gespeeld door de Friese cabaretier Rients Gratama. De Friese taal staat dichter bij het Engels dan de Nederlandse taal, en daarom vertaalt Shakespeare ook veel gemakkelijker naar het Fries. En dan bedoel ik niet alleen de woorden zelf, maar ook de ritmische constructies. Geen ander kan het Fries zo laten klinken als Rients. 40.000 Friezen hebben ervan genoten. Het was dankzij Shakespeare ook een ode aan de Friese taal”

Welke rol heeft Lear volgens u in het totale oeuvre van Shakespeare? 
“Dat vind ik moeilijk te zeggen. Het is een van zijn rijpere stukken, maar dat is een beetje een open deur. Met Lear heeft hij in zekere zin de basis gelegd voor het moderne theater. Als je goed luistert, hoor je al de poëzie van Beckett in de tekst doorklinken. Het is niet voor niets dat veel moderne schrijvers nog steeds terug grijpen op Lear. Het is een van die zeldzame stukken, waar je morgen als regisseur onmiddellijk weer aan kan gaan beginnen. Je raakt er nooit op uitgekeken.

© Het Toneel Speelt