Open brief van acteurs aan de Staatssecretaris

Amsterdam, 13 mei 2004

Geachte Staatssecretaris,

Tot u richt zich een groep verontwaardigde en geschrokken acteurs en theatermakers die de afgelopen jaren bij Het Toneel Speelt hebben gewerkt en zich daar thuisvoelen. Wij zijn niet vast verbonden aan een gezelschap. Voor ons is Het Toneel Speelt een unieke ontmoetingsplek waar freelance acteurs elkaar als gelijkgestemden kunnen vinden. Voor schrijvers en regisseurs is Het Toneel Speelt een unieke plek waar voor elk stuk de ideale cast wordt samengesteld.

Omdat diverse financiële reddingsoperaties vanuit verschillende hoeken Het Toneel Speelt de afgelopen jaren op de been hebben gehouden, is misschien het beeld ontstaan van een welvarende vrije producent. De werkelijkheid is echter dat een klein clubje mensen bergen werk verzet om elk jaar op z'n minst weer één, maar vaker twee wereldpremières te verwezenlijken. Wij houden van die gedrevenheid.

De kracht van het gezelschap is dat de Nederlandse toneelschrijfkunst aan de basis staat van het artistieke beleid. Er is geen ander toneelgezelschap in ons land dat dat doet. Het Toneel Speelt heeft bewezen risico's te durven nemen met gevestigde en nieuwe Nederlandse schrijvers. Het is voor ons acteurs en theatermakers ongelooflijk interessant om je te verhouden tot nieuwe stukken van eigen bodem en het publiek blijkt een oorspronkelijk Nederlands stuk hogelijk te waarderen. De plannen voor de toekomst, om nog hoger in te zetten op deze koers, hadden de verwezenlijking kunnen betekenen van een kweekvijver voor Nederlands schrijftalent. Er is behoefte aan een structuur die doorstroming van de kleine naar de grote zaal garandeert. Helaas lijkt het erop dat die belangrijke functie Het Toneel Speelt de komende jaren niet gegund is. En toch is Het Toneel Speelt de aangewezen plek daarvoor. Er is heel veel specifieke expertise in huis die noodzakelijk is om kersverse toneelstukken te kunnen realiseren.

Het Toneel Speelt is het enige gezelschap geweest dat bijvoorbeeld Maria Goos een vrije schrijfopdracht heeft gegeven. Het zou wel erg wrang zijn als dit gezelschap in eigen land wordt opgeheven terwijl de stukken van Goos, bij Het Toneel Speelt ontwikkeld, op het punt staan internationale erkenning te krijgen. Er bestaat momenteel belangstelling bij gerenommeerde buitenlandse groepen voor het repertoire dat bij Het Toneel Speelt is ontwikkeld. Dat zijn de vruchten die we mogen plukken van jarenlang investeren in nieuw Nederlands repertoire.

De voorstellingen van Het Toneel Speelt zijn allerminst onopgemerkt voorbij gegaan.
Zowel bij het publiek als bij de pers. Braambos van Willem Jan Otten was een omstreden, veelbesproken en goed bezochte voorstelling. Cloaca en Familie van Maria Goos zijn als hype de toneelgeschiedenis ingegaan. Het Licht in de Ogen van Ger Thijs bleek een fantastische komedie over onze recente toneelgeschiedenis en werd een regelrechte hit.
Wij vragen ons af of het succes in dit geval niet nadelig heeft gewerkt. Het is niet altijd even gemakkelijk te volgen hoe de Raad voor Cultuur denkt; "je hebt zoveel succes, je hebt geen subsidie nodig" of "je bent zo weinig succesvol, je krijgt geen subsidie". Een argument van de Raad was dat de kwaliteit te wisselend van niveau zou zijn geweest. Ja, toneelmaken is iets anders dan koekjes inpakken, zo gaat dat als een theatergezelschap zich onderscheidt van alle andere gezelschappen door elk jaar weer opnieuw de risico's te dragen van het uitbrengen van nieuw repertoire. Hans Croiset en Ronald Klamer, als drijvende, inspirerende en stuwende kracht achter alle initiatieven, durven risico te nemen. Je mikt hoog, soms schiet je raak en soms niet. Croiset verricht groots werk met zijn Vondel ensceneringen waarmee hij als een van de weinige toneelmakers zorg draagt voor cultuurbehoud. Altijd is er oog voor kwaliteit. En altijd hebben wij ons gewaardeerd en gewild geweten. Het Toneel Speelt is goed voor zijn acteurs.

Het moge inmiddels duidelijk zijn dat wij vinden dat Het Toneel Speelt een vaste plek verdient in het Nederlandse theaterlandschap, en dat wij u uit de grond van ons hart vragen te zorgen dat het een volwaardig gezelschap kan worden. Vertrouw op ons gevoel en op uw verstand.

Met de meeste hoogachting,

Peter Blok, Carine Crutzen, Marisa van Eyle, Maria Goos, Annet Nieuwenhuijzen, Thekla Reuten, Mark Rietman, Willem van de Sande Bakhuyzen, Ariane Schluter, Gijs Scholten van Aschat, Betty Schuurman, Jaap Spijkers. 

© Het Toneel Speelt