Willem van de Sande Bakhuyzen is niet meer

Door Ronald Klamer

We hebben een veelbewogen week achter ons. Een goede vriend en voor Het Toneel Speelt belangrijke regisseur ten grave dragen is zwaar. Natuurlijk wisten we al een jaar dat hem niet meer zo lang was gegeven. Maar Willem was zo gretig om te leven en zijn lichaam hield zich zo sterk dat een wonder niet kon worden uitgesloten. Het heeft niet zo mogen zijn.

Hij was een regisseur die werkte met een volkomen overgave, die door de mengeling van diepe ernst en zijn hilarische, soms bizarre gevoel voor humor altijd dragelijk bleef. Werken aan voorstellingen of films was zijn leven. Daarin kreeg hij contact met zichzelf en de wereld. Acteurs zag je onder zijn bezielde manier van werken groeien tot ongekende hoogte. Zijn liefde voor acteurs straalde af van zijn voorstellingen: Een zwarte Pool, Familie, Cloaca, Braambos. Vier geweldige voorstellingen die altijd weer een gigantisch groot publiek trokken. Met Willem zijn heel wat records gebroken. Maar nog belangrijker is zijn onvoorwaardelijke geloof in toneel. Een geloof waaraan het nogal eens ontbrak in de toneelwereld. Hij heeft toneelschrijvers hun geloof in de betekenis van hun stukken teruggegeven. En hij heeft zijn geloof aan een heel groot publiek doorgegeven. Willem kon in zijn toneelpersonages opgaan, verdwijnen, met als resultaat een ongeëvenaarde polyfonie. Er was niets wat hij niet durfde denken, zodra hij zich inleefde in een ander. Deze formulering leen ik van Willem Jan Otten, die hem gebruikt in een essay om uit te leggen dat Dostojewski een groter toneelschrijver is dan Ibsen.

We hadden mooie plannen in petto voor de toekomst. Hij zou Alexander van Willem Jan Otten regisseren, voor hem een spannend project, en natuurlijk De geschiedenis van de Familie Avenier van Maria Goos. Wat Willem en Maria samen hebben veroorzaakt is indrukwekkend en nu voorgoed gedaan. Wellicht kunt u zich er iets bij voorstellen dat het besef van zijn verlies maar heel langzaam die lege, open plek wil worden.

Niet alleen schrijvers en acteurs waren erg op hem gesteld. Productievergaderingen met Willem waren een feestje, veel lachen en toch goed werken. Ik denk dan ook dat ik uit naam van Nancy Thomas en Fred Beezhold en zijn ontwerpers spreek als ik schrijf dat wij Willem zullen missen en het nog vaak over hem zullen hebben. Hij zit in ons hart. Ronald Klamer

© Het Toneel Speelt