Gijsbrecht terug op toneel op nieuwjaar

 
Lees hieronder het hele artikel.
Publicatie NRC Handelsblad: 13-12-2010, tekst: Kester Freriks

Gijsbrecht terug op toneel op Nieuwjaar

Door Kester Freriks Amsterdam, 13 december 2010
„Het moet zijn alsof God in de theaterzaal aanwezig is, net zoals bij een uitvoering van Matthëus Passion", zegt Ronald Klamer van gezelschap Het Toneel Speelt. Zowel op 1 januari 2012 als op 1 januari 2013 herstelt dit theatergezelschap een eeuwenoude theatertraditie: de op voering van de Gijsbrecht van Aemstel op Nieuwjaarsdag.

In de regie van Jaap Spijkers zal het drama van Joost van den Vondel een monumentale en vooral ook religieuze uitvoering krijgen, zegt Klamer. Hij wil Vondel „voluit" brengen, zonder grote ingrepen of verregaande bewerkingen.
Tussen 1614 en 1968 werd de tragedie over de ondergang van de middeleeuwse stad Amsterdam bijna jaarlijks opgevoerd in de Stadsschouwburg Amsterdam, en sinds 1841 op Nieuwjaarsdag.

Eind jaren zestig werd deze traditie verbroken. De Gijsbrecht gold voor theatervernieuwers als ouderwets en zijn alexandrijnen zouden voor hedendaagse oren niet geschikt zijn. Ook acteurs hadden grote problemen met Vondels verzen.

De Gijsbrecht werd wel geregeld hernomen, maar vaak op ironische wijze. Zo bracht op 1 januari van dit jaar het dadaïstische gezelschap De Warme Winkel een eenmalige uitvoering in het Amsterdamse Concertgebouw tijdens de Nieuwjaarsreceptie van de Gemeente Amsterdam. Regisseur Hans Croiset, kenner van het werk van Vondel, toonde het stuk op 20 december 1988 bij het Nationale Toneel in Den Haag in de setting van een grimmige, moderne oorlogssituatie.

De regie van Spijkers volgt een andere koers. Met spelers als Mark Rietman, Carine Crutzen, Daan Schuurmans, Marisa van Eyle, Bart Klever en Paul Hoes zal de katholieke mystiek terugkeren. „We zullen ons opnieuw in een wereld van bisschop Gozewijn, de Klarissen en engelen bevinden", aldus Klamer.

Amsterdam gold in 1638, toen Vondel zijn tragedie schreef, als de „Heilige Stede". Vondel schreef de Gijsbrecht voor de opening van de nieuwe Amsterdamse Schouwburg aan de Keizersgracht. De Gijsbrecht van 2012 zal na Nieuwjaarsdag een tournee maken door Nederland. Dat is nieuw: eerdere uitvoeringen waren veelal eenmalige gebeurtenissen.