Theater blijft magisch

donderdag 19 december 2013

Lees een interview met Mark Rietman die Gijsbrecht speelt. Waarom het stuk van Vondel raar en tegelijkertijd zo prachtig is. 

Hij kijkt naar de dictafoon van de iPhone. ,,Fascinerend dit. Hij neemt dit allemaal op? Die wil ik ook hebben.’’ Mark Rietman komt net van de eerste repetitie van de ’Gijsbrecht van Amstel’, het toneelstuk dat in 1638 voor het eerst werd opgevoerd. Lange tijd werd het ieder jaar gespeeld, daarna verdween en verscheen het met tussenpozen. Nu voert het gezelschap Het Toneel Speelt, samen met Stadsschouwburg Amsterdam, het voor het derde achtereenvolgende jaar op. 
’Gijsbrecht van Amstel’ gaat over de ondergang van het middeleeuwse Amsterdam. Na een lange belegering wordt de stad geplunderd en platgebrand. Gijsbrecht vecht tot de laatste snik en ziet niet dat het allang geen zin meer heeft. Rietman speelt deze rol nu voor de derde keer. Twee jaar lang was zijn tegenspeelster Carine Crutzen, dit jaar speelt Marlies Heuer de rol van Badeloch, zijn echtgenote. ,,Dat maakt het wel weer leuk en spannend. Het zijn toch weer andere energieën tegenover elkaar. Dan gebeuren er nieuwe dingen.’’ 
,,Het heeft mij en mijn collega’s gefascineerd dat zoveel mensen dit nog wilden zien. Maar de belangstelling is echt groot. Het is natuurlijk ook een stukje cultureel erfgoed. In een land als Engeland gaan mensen bij wijze van spreken met hun boodschappentas in de hand nog even naar een toneelstuk kijken. Hier wordt het toch meer gezien als iets voor de elite. Maar in Nederland hebben we natuurlijk ook geen grote toneelschrijvers gehad als Goethe en Shakespeare en we hebben die traditie dus ook niet zo. Daarom moeten we wel verbindingen van het verleden met het heden blijven vormen, zoals het opvoeren van de 'Gijsbrecht'."

Raar stuk
,,Eigenlijk is de ’Gijsbrecht’ een raar stuk. Alles wat er gebeurt, wordt in verzen verteld, niets gebeurt op toneel. Er sterft één persoon, maar verder gebeurt alles in woorden. Een vorm van theater die we amper nog kennen. Je bent voor een groot deel natuurlijk gebonden aan die tekst. Ik kan er niet opeens een flower power figuur van maken. Maar als ervaren acteur kun je natuurlijk wel bepalen wat er met het karakter van een personage gebeurt. Kijk maar naar Gijsbrecht zelf. Omdat hij te horen krijgt dat hem nooit iets zal overkomen, denkt hij dat hij onoverwinnelijk is. Daardoor wordt hij in onze opvatting ook een beetje een oorlogswaanzinnige, die de realiteit volkomen uit het oog verliest. Maar dat is onze interpretatie. Er zullen ook wel acteurs zijn geweest, die hem heel anders hebben neergezet, maar veel beeld is daar niet van. Het vormde geen referentiekader en ik kon en kan er helemaal mijn eigen invulling aan geven."
,,Wel heb ik eens met Ellen Vogel over dit stuk gesproken. Zij speelde lange tijd de rol van Badeloch. Daar had ze allerlei anekdotes over. Zoals die keer dat Ramses Shaffy als de dode Arend op het toneel lag en toen stiekem haar enkel vastgreep. Dat waren dingen die haar waren bijgebleven, de pret die ze met haar collega's op het toneel had."
Als tiener was Mark Rieman al vaak in de Amsterdamse stadsschouwburg te vinden. En als nog jonger kind in Carré, waar zijn ouders hem mee naartoe namen om Toon Hermans en Wim Sonneveld te zien. ,,Op het derde balkon, want rijk  waren we niet. Ik vond dat zo machtig, dat je een volle zaal aan het lachen kon krijgen. Als ik nu in een komedie speel, is het nog steeds geweldig om de lach van de zaal te horen. Je moet dan zo geconcentreerd spelen, omdat de zaal zo meedoet. Je moet die lach eruit halen en dat vergt veel vakmanschap en timing."

Acteeropvatting
,,Maar als puber zat ik toch vooral in het theater. Dan ging ik mijn eentje naar de schouwburg, om de klassiek stukken te zien. Ik wist wel dat het op dat moment vooral gebeurde in de kleinere theaters aan de Nes, daar waren de spannende dingen te zien. Maar ik vond het prachtig, die bekende stukken. Ank van der Moer in 'Virginia Woolf', Anne Wil Blankers in 'Elektra', ik heb die beelden nog steeds op mijn netvlies staan." Zelf nam hij zijn oudste dochter, nu zeventien, twee jaar geleden mee naar 'Gijsbrecht van Amstel'. ,,Na afloop zei ze tegen me dat ze weliswaar op zich niet zoveel snapte van het stuk, maar ze zei wel 'Ik vond het zo mooi, pap!'.Dat is toch de magie van het theater die je dan voelt, ook al is niet alles je duidelijk. Dat  had ik vroeger dus ook." Vindt hij de manier van acteren erg verandered, vergeleken met vroeger, de tijd van Ko van Dijk en die andere grote acteurs? ,,Ach, er zijn natuurlijk nuanceverschillen, maar wezenlijk is er niet zo veel veranderd. Er werd wellicht wat meer gedeclameerd, maar het is denk ik meer het beeld van vroeger dat is blijven hangen. Er werd natuurlijk ook wel heel klein geacteerd. Wat wel vroeger meer gebeurde, is dat er in verwondering werd geacteerd. Alles werd als een vraag uitgesproken, om zo de aandacht van het publiek beter vast te houden. Het was een bepaalde acteeropvatting, die we wel weer achter ons hebben gelaten. Nu doen acteurs meer hun best alles er zo gewoon mogelijk te laten lijken. Maar dat is ook een kunst, die je moet beheersen."

Hanneke van den Berg, HDC Media

Zie het HDC Media artikel

Nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte.

aanmelden


Het Toneel Speelt

Social media
adres

Telefoon: 020 620 8804
Meer contactgegevens
Voorstellingen
Pers
Colofon
© 2010 Het Toneel Speelt

Ontwerp en realisatie
Stijlbende & Peppered