Pierre Bokma

Pierre Bokma (1955) is de absolute top van acterend Nederland. Bij Het Toneel Speelt was hij te zien in Cloaca met zijn vrienden Gijs Scholten van Aschat, Peter Blok en de regisseur van de Gijsbrecht Jaap Spijkers. Hij debuteerde bij Globe in Het chemisch huwelijk, speelde bij het Publiekstheater in de weergaloze voorstelling Nacht, moeder van de dag met Elisabeth Andersen, Ton Lutz en Hans Dagelet. Hamlet, Macbeth en nog veel meer grote klassieke rollen speelde hij bij Toneelgroep Amsterdam. In 1993 gaf Peter Oosthoek de Albert van Dalsumring aan hem door. Zelf gaf Bokma de ring in juni 2004 door aan Gijs Scholten van Aschat, en in 1994 ontving hij een Louis d'Or voor zijn rol als Richard III in het gelijknamige toneelstuk van Shakespeare door Toneelgroep Amsterdam in de regie van Gerardjan Rijnders. In 2002 kreeg Bokma uit handen van Willem Nijholt de Paul Steenbergenpenning die hij in 2008 weer doorgaf aan Jacob Derwig. Op dit moment speelt Pierre Bokma bij Orkater, het Nationale Toneel en de Münchner Kammerspiele van Johan Simons.


Heeft u wel eens een uitvoering van de Gijsbrecht gezien?
“Sterker nog, ik heb er ooit een keer in gespeeld! Het was maar een klein rolletje, maar ik vind desondanks dat ik dat welop mijn cv mag zetten. Het is een soort oude toneeltraditie bij de Gijsbrecht dat collega-acteurs onaangekondigd vanbuitenaf op het podium inbreken om als soldaat, volk of non te figureren. In de voorstelling waarin Gees Linnebank ooit de hoofdrol speelde, hadden Hans Kesting en ik twee nonnenkostuums aangetrokken en liepen met de andere nonnen mee het podium op. Het was op het moment dat De Spie ervan door moet op de trekschuit richting Haarlem. Peter Tuinman speelde De Spie. Maar vooral Gees was zichtbaar ontregeld. Hans en ik hebben daar enorm om gelachen.”

Maar de traditie van het elk jaar spelen heeft u niet bewust meegemaakt.
“Nee, nooit. Wie was het ook maar zei altijd ‘het is helemaal geen goede traditie, maar een slechte gewoonte’. Er zat al lang geen bezieling meer in die traditie. Dat was doodzonde, want Vondel is fantastisch. Hij heeft prachtige teksten geschreven die alleen de allergrootsten goed kunnen spelen. Je moet als regisseur maar ook als acteur écht interesse hebben in dat soort stukken, anders moet je er niet aan beginnen. Ik zelf zou andere dingen van Vondel interessanter vinden om te spelen dan de Gijsbrecht. Ik zou dolgraag een keer Lucifer willen spelen bijvoorbeeld.”

Wat vindt u van het feit dat Het Toneel Speelt de traditie weer wil oppakken?
“Ik vind het leuk dat ze het proberen en durven te kijken of het aanslaat. Maar ik heb er een beetje hard hoofd in. Laatst heeft iemand geprobeerd de traditie van het registeren van toneelstukken voor televisie weer nieuw leven in te blazen. Dat was vroeger vaste prik als Mary Dresselhuys of Ko van Dijk iets speelden. Dat leverde schitterende registraties op. Maar toen was er nog cultureel besef. Toen wilden mensen dat soort stukken nog graag zien, ook als ze geen geld hadden om een kaartje te kopen. Ik geloof dat het initiatief helaas weer een stille dood is gestorven.”

Heeft u de tijd nog meegemaakt dat je op school hele verzen uit je hoofd moest leren?
“Nee, dat niet. Maar we hebben het stuk op school wel helemaal geanalyseerd. Ik geloof dat ik toentertijd ook nog een versie heb gezien met mijn grootmoeder. Maar ik heb geen idee meer met wie of waar dat was.”

Wat kunt u zich nog herinneren van de analyse?
“De stedenoorlog tussen Haarlem en Amsterdam. De benauwde situatie waarin men zich in die tijd bevond. De politieke spelletjes die toen al gespeeld werden. En de religieuze afmatting van de bevolking en de manier waarop religie de besluitvorming beïnvloedde. En ik vond toen de teksten al indrukwekkend, herinner ik me. Vondel had een ongelooflijk arsenaal aan woorden tot zijn beschikking waarmee hij heel erg to the point kon formuleren. De alexandrijn is een extreem moeilijke versvorm om neer te pennen. Vondel was een groot, groot geleerde.”

Is het voor een acteur lastiger om dat soort teksten uit het hoofd te leren?
“Nee, integendeel. Want de teksten hebben een duidelijke cadans en ze rijmen. Mensen vragen me dat wel vaker, vooral leken en journalisten. Het is een enorme misvatting dat het moeilijk is om teksten te onthouden. Als je twee maanden lang met een tekst bezig bent, zit ‘ie echt wel in je hoofd. En al helemaal als het rijmt: wat een mens het langste onthoudt, is rijmelarij. Het gaat erom dat je goed begrijpt wat je zegt. Als je dat weet, begrijp je ook waarom jouw personage iets zegt.”

U zet uw vraagtekens bij de huidige interesse in Vondel. Zou het onderwijs een rol moeten krijgen in het bijbrengen van Vondel aan de volgende generatie?
“Zoiets komt en gaat in golfbewegingen. En de huidige golfbeweging neigt naar de bodem. Ik geloof dat er op dit moment geen animo bestaat voor Vondel. Als je dat leerlingen nu verplicht zou voorschotelen, zouden ze gaan protesteren. Die interesse moet er gewoon zijn, en het verstand om die teksten te doorgronden moet er gewoon zijn. Ik kijk er naar uit dat dat moment weer aanbreekt. Ik ben er wel van overtuigd dat dat ooit zal gebeuren.”

Je kan het tij van de tijdgeest niet keren?
“Nee, natuurlijk niet. Vondel is zo rijk, dat past niet in een armoedige tijdsgewricht als het onze. Niemand is de baas over de tijd waarin hij leeft. Dat kan je jammer vinden. Maar als mensen niet weten wat ze missen, dan missen ze het vermoedelijk ook niet. Ik herinner me dat dat vroeger anders was. Toen vond men Vondel belangrijk en mooi. We leven nu in een armoedige en angstig fantasieloze tijd.”

Moet je in zo’n tijd niet juist dat soort stukken spelen?
“Het zou oprecht fantastisch zijn als iedereen massaal naar de Gijsbrecht zou willen omdat ze het een belangrijk werk vinden. Maar ik ben heel benieuwd hoe Het Toneel Speelt het stuk gaat brengen, en of ze daarmee dat effect bereiken.”
 

Nieuwsbrief

Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte.

aanmelden


Het Toneel Speelt

Social media
adres

Telefoon: 020 620 8804
Meer contactgegevens
Voorstellingen
Pers
Colofon
© 2010 Het Toneel Speelt

Ontwerp en realisatie
Stijlbende & Peppered